ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACΕBOOK (Ηλεκτρολογικές Ενημερώσεις) ΚΑΙ ΚΑΝΤΕ LIKE

Σάββατο, 12 Μαρτίου 2016

ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ

Φορητά εργαλεία χειρός, άνευ και  με τροφοδοσία ισχύος

Ως «φορητά εργαλεία» νοούνται τα εργαλεία που µπορούν να µεταφερθούν µε τα χέρια. Τα εργαλεία αυτά διακρίνονται σε φορητά εργαλεία (εργαλεία χειρός) άνευ τροφοδοσίας ισχύος και σε φορητά εργαλεία µε τροφοδοσία ισχύος.

Τα φορητά εργαλεία (εργαλεία χειρός) άνευ τροφοδοσίας ισχύος περιλαµβάνουν πριόνια, σφυριά, κατσαβίδια, πένσες, τσεκούρια και κλειδιά. Οι µεγαλύτεροι κίνδυνοι που ενέχουν τα συγκεκριµένα εργαλεία απορρέουν από την κακή χρήση και την ακατάλληλη συντήρησή τους. Τα εργαλεία µε µειωµένη αποτελεσµατικότητα, για παράδειγµα, δυσχεραίνουν την εργασία και προκαλούν περισσότερους τραυµατισµούς.
 Φορητά εργαλεία µε τροφοδοσία ισχύος Τα εργαλεία µε τροφοδοσία ισχύος, ανάλογα µε την πηγή ισχύος που χρησιµοποιούν, παρουσιάζουν πλούσια τυπολογία: εργαλεία που λειτουργούν µε ηλεκτρική ενέργεια (π.χ. κυκλικά πριόνια, δράπανα), εργαλεία που λειτουργούν µε πεπιεσµένο αέρα (π.χ. σφυριά, τεµαχιστές οργανικών υλών, µηχανήµατα πεπιεσµένου αέρα), εργαλεία που λειτουργούν µε υγρά καύσιµα (αέριο) (π.χ. πριόνια), εργαλεία που λειτουργούν µε υδραυλική ενέργεια (π.χ. γρύλλοι) και εργαλεία που λειτουργούν µε εκρηκτική ύλη (π.χ. πιστόλια καρφώµατος). Τα φορητά εργαλεία µε τροφοδοσία ισχύος χρησιµοποιούνται σχεδόν σε κάθε βιοµηχανικό κλάδο. ∆ιευκολύνουν την εκτέλεση δραστηριοτήτων οι οποίες απαιτούν βαριά χειρωνακτική εργασία.

 Ωστόσο, όταν αυτά τα εργαλεία καθηµερινής χρήσης δεν χρησιµοποιούνται ή δεν συντηρούνται µε τον ενδεδειγµένο τρόπο µπορούν να προκαλέσουν σοβαρούς τραυµατισµούς, όπως τραυµατισµό στα δάχτυλα ή στα χέρια ή σοβαρό τραυµατισµό στα µάτια. Τα σπασµένα (ελαττωµατικά) εργαλεία ή τα εργαλεία που υπέστησαν µετασκευές από µη ειδικό ενδέχεται να αποδειχθούν επικίνδυνα. Για παράδειγµα, τα ελαττωµατικά ηλεκτρικά εργαλεία ενδέχεται να προκαλέσουν εγκαύµατα, ηλεκτροπληξία, ακόµη και θάνατο. Τα εργαλεία πεπιεσµένου αέρα ενδέχεται να παράγουν υψηλά επίπεδα θορύβου και να οδηγήσουν σε απώλεια της ακοής.
Τα φορητά εργαλεία χρησιµοποιούνται κατά κόρον στα εργοτάξια, µε αποτέλεσµα οι εργαζόµενοι να εκτίθενται συνεχώς σε κίνδυνους που σχετίζονται µε τη χρήση τους.

 Σχετική µελέτη αποκαλύπτει ότι οι τραυµατισµοί από εργαλεία χειρός άνευ τροφοδοσίας ισχύος καταλαµβάνουν τη δεύτερη θέση στον τοµέα των κατασκευών και την πρώτη στον τοµέα της γεωργίας. Όσον αφορά τα ποσοστά τραυµατισµών από εργαλεία µε τροφοδοσία ισχύος, η σειρά ήταν: τοµέας κατασκευών, τοµέας γεωργίας, τοµέας παραγωγής και τοµέας εξόρυξηςii . Κάθε χρόνο, περίπου οι µισοί ακρωτηριασµοί δακτύλων προκαλούνται από ατυχήµατα στα οποία εµπλέκονται εργαλεία µε τροφοδοσία ισχύος.
 Σύµφωνα µε τη ∆ιεθνή Ένωση Κοινωνικής Ασφάλισης (ISSA) (2009)iv , η αναλογία των ατυχηµάτων από φορητό ηλεκτρικό εξοπλισµό εν σχέσει προς το σύνολο των ηλεκτρικών ατυχηµάτων είναι περίπου 1:5, ενώ το Πανεπιστήµιο του Wolverhampton (2006)v διαπίστωσε ότι σχεδόν το ένα τέταρτο όλων των αναφερθέντων ηλεκτρικών ατυχηµάτων αφορούν φορητό εξοπλισµό. Η αναλογία αυτή συνάδει µε τα πορίσµατα της Εκτελεστικής Αρχής για την Υγεία και την Ασφάλεια (HSE), σύµφωνα µε τα οποία σχεδόν το ένα τέταρτο όλων των αναφερθέντων ηλεκτρικών ατυχηµάτων αφορούν φορητό εξοπλισµόvi .

 Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη συντήρηση των φορητών εργαλείων προκειµένου να αποτραπούν ή να περιοριστούν οι συνδεόµενοι µε τη χρήση τους κίνδυνοι. Ο έλεγχος και η συντήρηση των φορητών εργαλείων στα εργοτάξια παρουσιάζουν δυσκολίες που οφείλονται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των συγκεκριµένων χώρων, αλλά και στην ευκολία µεταφοράς των φορητών εργαλείων. Ατυχήµατα ενδέχεται επίσης να συµβούν κατά τη συντήρηση ελαττωµατικών εργαλείων µε τροφοδοσία ισχύος.

Πηγές κινδύνου και κίνδυνοι που σχετίζονται µε την πληµµελή συντήρηση φορητών εργαλείων στα εργοτάξια

 Η πληµµελής συντήρηση των φορητών εργαλείων στα εργοτάξια (είτε εργαλείων χειρός είτε ηλεκτρικών εργαλείων) εγκυµονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζοµένων που τα χρησιµοποιούν. Οι κίνδυνοι αυτοί εξαρτώνται από την κατάσταση των εργαλείων και αυξάνονται µε την πάροδο του χρόνου. Η ανάγκη απρόσκοπτης λειτουργίας του εργοταξίου συχνά επιτάσσει την πραγµατοποίηση εκ των ενόντων επισκευών των εργαλείων που έχουν υποστεί βλάβη. Ανάλογες επισκευές πραγµατοποιούνται κατά κανόνα βιαστικά, πρόχειρα και µε προσφυγή σε αυτοσχέδιες λύσεις (π.χ. αντικατάσταση ασφάλειας µε καρφί, τοποθέτηση κολλητικής ταινίας σε κοµµένο ηλεκτρικό καλώδιο). Η ερασιτεχνική επισκευή στοιχείων του εξοπλισµού ενέχει κινδύνους.

 Πηγές κινδύνου και κίνδυνοι που οφείλονται σε ελλιπή ή ανεπαρκή συντήρηση: 

Εργαλεία χειρός: 
Μηχανική βλάβη ή απώλεια ελέγχου κατά τη χρήση εργαλείου µε ελαττωµατικά µέρη. Παραδείγµατα επικίνδυνων εργαλείων αποτελούν τα σφυριά µε χαλαρή ή φθαρµένη κεφαλή, τα κατσαβίδια µε φθαρµένες χειρολαβές ή αµβλείες άκρες, οι σµίλες µε µανιταροειδείς κεφαλές και τα πριόνια µε φθαρµένη λεπίδα.

Ηλεκτρικά εργαλεία:
∆υσλειτουργία συστηµάτων ασφαλείας, όπως είναι το κουµπί έκτακτης ανάγκης (κόκκινο κουµπί), τα προστατευτικά καλύµµατα, οι φυλακτήρες, κ.λπ. Σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης τα συστήµατα αυτά δεν θα λειτουργήσουν σωστά ή θα παράσχουν περιορισµένη προστασία στον εργαζόµενο, γεγονός που συνεπάγεται µεγαλύτερους κινδύνους σε σχέση µε την παντελή έλλειψη προστασίας, καθώς η ύπαρξη και µόνο τέτοιων εξαρτηµάτων προξενεί εσφαλµένη εντύπωση ασφάλειας.

 Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας ή εγκαυµάτων λόγω ηλεκτρικών δυσλειτουργιών, κοµµένων καλωδίων και ακατάλληλης εγκατάστασης ή γείωσης.

 Οι ραγισµένοι ή φθαρµένοι τροχοί λείανσης ή οι ραγισµένες λεπίδες ενδέχεται να προκαλέσουν ατυχήµατα. Π.χ. οι ραγισµένοι λειαντικοί τροχοί ενδέχεται να εκσφενδονιστούν κατά τη διάρκεια λειτουργίας τους και να προκαλέσουν σοβαρό τραυµατισµό ή θάνατο.

 Εκποµπές χηµικών ουσιών όπως τοξικών αερίων ή σκόνης, κ.λπ.

 Ο θόρυβος και οι κραδασµοί που προέρχονται από όλα σχεδόν τα φορητά εργαλεία µπορούν να προκαλέσουν αντίστοιχα απώλεια ακοής και σύνδροµο δόνησης χεριού- βραχίονα. Οι κραδασµοί ενδέχεται να προκαλέσουν τη νόσο του «λευκού δακτύλου», η οποία οφείλεται σε βλάβη των µυών και των νεύρων που ελέγχουν την κυκλοφορία του αίµατος. Η πληµµελής συντήρηση των εργαλείων µπορεί να ευθύνεται για τη σηµαντική αύξηση του επιπέδου θορύβου και των κραδασµών (π.χ. ένα κοπτικό εργαλείο που δεν είναι πλέον κοφτερό παράγει περισσότερους κραδασµούς). Επίσης, οι φθαρµένες αντικραδασµικές βάσεις ενός εργαλείου ευθύνονται για τη µετάδοση περισσότερων κραδασµών στον εργαζόµενο.

Πρόληψη των κινδύνων που σχετίζονται µε τη χρήση εργαλείων χειρός και ηλεκτρικών εργαλείων µέσω της συντήρησης

 Η συνεχής φροντίδα, η επαρκής συντήρηση και η αποθήκευση αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την ασφαλή χρήση των φορητών εργαλείων στα εργοτάξια. Στην πράξη, αυτό συνεπάγεται τη διενέργεια καθηµερινών οπτικών ελέγχων µε σκοπό τον εντοπισµό ενδείξεων πιθανών βλαβών όπως, για παράδειγµα, διαρροών καυσίµου ή ψυκτικού, ρωγµών δοµικών στοιχείων ή φθοράς της λεπίδας του εργαλείου. Συνεπάγεται, επίσης, τη µηχανική προσαρµογή και ρύθµιση του εξοπλισµού, καθώς και τον εντοπισµό και την επιδιόρθωση ελασσόνων προβληµάτων προτού αυτά προκαλέσουν µείζονα προβλήµατα. Τα εξαρτήµατα που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής πρέπει να φέρουν σχετική επισήµανση.

 Ακολουθούν ορισµένοι βασικοί κανόνες για την πρόληψη των κινδύνων που σχετίζονται µε τη χρήση εργαλείων χειρός και ηλεκτρικών εργαλείων: 

Πριν από τη χρήση ελέγχετε κάθε εργαλείο για τυχόν ύπαρξη βλάβης 

Βεβαιωθείτε ότι οι φυλακτήρες λειτουργούν και είναι ασφαλισµένοι

 Ελέγξτε τους τροχούς και τις λεπίδες για τυχόν ρωγµές

 Ελέγξτε τα ηλεκτρικά καλώδια, τις συνδέσεις, τη γείωση. Είναι σηµαντικό ο πυρήνας του εύκαµπτου καλωδίου και οι σχετικές γειώσεις των φορητών ηλεκτρικών εργαλείων να ελέγχονται τακτικά από ειδικό τεχνικό προκειµένου να διασφαλίζεται η συνέχεια και η αποτελεσµατικότητα της γείωσης.

 Πολλά ηλεκτρικά ατυχήµατα προκαλούνται από ελαττωµατικά εύκαµπτα καλώδια, µπαλαντέζες, βύσµατα (φις) και πρίζες. Κατά την επιθεώρηση βεβαιωθείτε ότι:

 ∆εν υπάρχουν γυµνά καλώδια.

 Το περίβληµα του καλωδίου δεν παρουσιάζει φθορές, κοψίµατα και γδαρσίµατα. 

Το βύσµα βρίσκεται σε καλή κατάσταση, π.χ. το περίβληµα προστασίας δεν παρουσιάζει ρωγµές και οι ακροδέκτες δεν είναι λυγισµένοι 

∆εν υπάρχουν συνδέσεις µονωµένες µε ταινία ή άλλο ανορθόδοξο τρόπο.

 Το εξωτερικό περίβληµα του εργαλείου δεν παρουσιάζει φθορές.

Όλα τα φορητά εργαλεία που έχουν υποστεί βλάβη πρέπει να αποσύρονται και να φέρουν προειδοποιητική ετικέτα, στην οποία θα αναγράφεται «Απαγορεύεται η χρήση»

 ∆ιατηρείτε τα εργαλεία σε καλή κατάσταση και φροντίζετε να είναι καθαρά 

Αντικαταστήστε τους φθαρµένους, ραγισµένους ή ασταθείς τροχούς και τις φθαρµένες και ραγισµένες λεπίδες 

Αντικαταστήστε όλα τα ξεφτισµένα ή/και φθαρµένα καλώδια επέκτασης και τις φθαρµένες συνδέσεις. Μην χρησιµοποιείτε κολλητική ταινία για να επισκευάσετε φθορές καλωδίων

 Τηρείτε τις οδηγίες λίπανσης και αλλαγής εξαρτηµάτων που περιέχονται στο εγχειρίδιο χρήστη

 Συντηρείτε τα εργαλεία σύµφωνα µε τις προδιαγραφές του κατασκευαστή για την αποφυγή αύξησης των κραδασµών

  Αντικαταστήστε τις κραδασµικές βάσεις προτού φθαρούν 

Ελέγξτε την ισορροπία των περιστρεφόµενων µερών και αντικαταστήστε τα εάν είναι απαραίτητο 

∆ιατηρείτε τα εργαλεία σε καλή κατάσταση.

Για να παραµένουν ασφαλή, τα υδραυλικά συστήµατα πρέπει να συντηρούνται κατάλληλα. Όλες οι συνδέσεις υδραυλικών σωλήνων πρέπει να αντικαθίστανται ανά τακτά χρονικά διαστήµατα. Καταρτίστε πρόγραµµα συντήρησης και ακολουθήστε το µε συνέπεια.

 Ελέγξτε όλους τους υδραυλικούς σωλήνες για κοψίµατα, διαβρώσεις, ρωγµές και άλλες ενδείξεις φθοράς πριν από τη χρήση.

 Ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν για τους εργαζόµενους που εκτελούν εργασίες συντήρησης σε φορητά εργαλεία; 

Η συντήρηση είναι µια διαδικασία ζωτικής σηµασίας για την ασφαλή και οµαλή λειτουργία του εξοπλισµού και, ως εκ τούτου, οι εργαζόµενοι πρέπει να διαθέτουν κατάλληλη κατάρτιση. Εξάλλου, η διαδικασία συντήρησης αυτή καθαυτή αποτελεί πρόκληση για την επαγγελµατική υγεία και ασφάλεια. Πέρα από όλες τις πηγές κινδύνου και τους κινδύνους που ήδη ελλοχεύουν στα εργοτάξια, όπως ολισθήσεις, παραπατήµατα, πτώσεις, θόρυβος και κινούµενα οχήµατα, η συντήρηση φορητών εργαλείων ενέχει συγκεκριµένους κινδύνους όπως:

 Κίνδυνο ηλεκτροπληξίας και εγκαυµάτων σε περίπτωση που τα εργαλεία δεν έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας πριν από την επισκευή ή σε περίπτωση που οι εργαζόµενοι συντήρησης δεν χρησιµοποιούν προστατευτικό εξοπλισµό όπως υποδήµατα, γάντια και κατάλληλα εργαλεία, εφόσον τα ηλεκτρικά εργαλεία δεν είναι σωστά γειωµένα ή σε περίπτωση που τα βύσµατα δεν προστατεύονται από προστατευτικούς διακόπτες (SPEPRCD).

 Κίνδυνο τραυµατισµού από τα κινητά µέρη του εργαλείου κατά τη διάρκεια του διαγνωστικού ελέγχου, της συντήρησης (σε περίπτωση που τα εργαλεία δεν έχουν πλήρως απενεργοποιηθεί ή αποσυνδεθεί) και τέλος του ελέγχου που προηγείται της έναρξης λειτουργίας. 

Κίνδυνο τραυµατισµού από τα κινητά µέρη του εργαλείου λόγω τυχαίας απελευθέρωσης υγρού υπό πίεση ή πεπιεσµένου αέρα από το εργαλείο. Πριν από την έναρξη της διαδικασίας συντήρησης τα συστήµατα πίεσης πρέπει να τίθενται εκτός λειτουργίας και οι βαλβίδες πρέπει να ασφαλίζονται. 

Κίνδυνο τραυµατισµού από τα κινητά µέρη του εργαλείου λόγω τυχαίας απελευθέρωσης µηχανικής ενέργειας (π.χ. ελατήρια) από το εργαλείο που υπόκειται σε συντήρηση. 

Κίνδυνο τραυµατισµού από τυχαία πτώση µη ασφαλισµένων µερών ή εργαλείων κατά τη διάρκεια της συντήρησης. 

Κίνδυνο τραυµατισµού από υγρό υψηλής πίεσης που απελευθερώνεται από υδραυλικά εργαλεία. Επισηµαίνεται ότι το υδραυλικό λάδι χρησιµοποιείται υπό συνθήκες υψηλής πίεσης. Αποσυµπιέστε πριν λειτουργήσετε το σύστηµα. Κατά τον έλεγχο του εξοπλισµού, αποφύγετε την επαφή µε σωλήνες υπό πίεση µε γυµνά ή καλυµµένα χέρια. Τα υγρά υπό υψηλή πίεση είναι επικίνδυνα και µπορούν να προκαλέσουν σοβαρό τραυµατισµό και θάνατο. 

Κίνδυνο εγκαύµατος από υψηλής θερµοκρασίας λάδι υδραυλικών εργαλείων. 

Κίνδυνο πυρκαγιάς ή έκρηξης από εύφλεκτα υλικά στον εξοπλισµό εργασίας. Οι εργασίες συντήρησης ενδέχεται να προκαλέσουν ανάφλεξη των εύφλεκτων υλικών (από πηγές θερµότητας, όπως τα τσιγάρα, ο στατικός ηλεκτρισµός και οι ηλεκτρικές εκκενώσεις, τα καύσιµα που χρησιµοποιούνται στα φορητά εργαλεία, κ.λπ.).

 ∆ιαχείριση ΕΑΥ και συντήρηση 

Η οδηγία-πλαίσιο υποχρεώνει τους εργοδότες να λαµβάνουν τα αναγκαία µέτρα για τη διασφάλιση της υγείας, της ασφάλειας και της ευηµερίας όλων των εργαζοµένων, περιλαµβανοµένων αυτών που εκτελούν εργασίες συντήρησης. Οι εργοδότες οφείλουν να προβαίνουν σε εκτίµηση κινδύνων του χώρου εργασίας για τον εντοπισµό των κινδύνων που σχετίζονται µε τη χρήση και τη συντήρηση των φορητών εργαλείων και να λαµβάνουν προληπτικά µέτρα για την εξάλειψη ή την ελαχιστοποίηση των κινδύνων. Οι εταιρίες που αναθέτουν εργασίες συντήρησης του εξοπλισµού τους πρέπει να διασφαλίζουν ότι ο ανάδοχος διαχειρίζεται τα θέµατα επαγγελµατικής ασφάλειας και υγείας σύµφωνα µε τις ισχύουσες νοµικές απαιτήσεις. 

Συντήρηση και προγράµµατα επιθεώρησης 

Ο βασικός κανόνας για ασφαλείς εργασίες συντήρησης είναι η εφαρµογή ενός προγράµµατος συντήρησης, το οποίο θα ενσωµατώνει τις επιµέρους πτυχές ασφάλειας και υγείας της διαδικασίας συντήρησης και θα περιλαµβάνει επιθεωρήσεις, σύνταξη εκθέσεων και διαδικασίες τήρησης αρχείων. Η τήρηση αρχείων είναι απαραίτητη προκειµένου να παρέχονται πληροφορίες για τον σχεδιασµό των εργασιών συντήρησης και έγκαιρης αντικατάστασης εξαρτηµάτων. Η ορθή διαχείριση των εργασιών συντήρησης του εξοπλισµού επιβάλλει τη σύνταξη λεπτοµερούς καταλόγου όλων των σηµαντικών στοιχείων του εξοπλισµού, περιλαµβανοµένων, µεταξύ άλλων, των στοιχείων του κατασκευαστή, του µοντέλου, του έτους και του αριθµού πλαισίου, καθώς και καταλόγου των εξαρτηµάτων που απαιτούνται για µικρές ή µεγάλες επισκευές αντίστοιχα.

 Σηµαντικό µέρος του προγράµµατος συντήρησης αποτελεί το πρόγραµµα επιθεώρησης µε βάση το οποίο καθορίζεται η συχνότητα των τυπικών επιθεωρήσεων που πρέπει να διενεργούνται από κατάλληλα εκπαιδευµένους τεχνικούς συντήρησης.

Τα φορητά εργαλεία πρέπει να υπόκεινται σε έλεγχο:

-Πριν από την πρώτη χρήση του εργαλείου  
-Μετά την επισκευή και αλλαγή εξαρτηµάτων  
-Σε τακτά χρονικά διαστήµατα ανάλογα µε τη φύση κάθε  εργαλείου. 

Το χρονικό διάστηµα µεταξύ των επιθεωρήσεων ενδέχεται να ποικίλλει, ανάλογα µε το είδος του εργαλείου, τις συνθήκες χρήσης και το περιβάλλον. Στη Γερµανία εφαρµόζονται τεχνικοί κανόνες και κανονισµοί για την πρόληψη ατυχηµάτων που παρέχουν συµβουλές για τον ορθό καθορισµό των διαστηµάτων συντήρησης των ηλεκτρικών φορητών εργαλείωνv. 
Η Εκτελεστική Αρχή για την Ασφάλεια και την Υγεία του Ηνωµένου Βασιλείου παρέχει, επίσης, πληροφορίες σχετικά µε τη συντήρηση ηλεκτρικών φορητών εργαλείων, περιλαµβανοµένων των ενδεδειγµένων χρονικών διαστηµάτων µεταξύ των επιθεωρήσεων. 

Παράγοντες που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασµό των εργασιών συντήρησης (όπως εγκρίθηκε από την HSEx ):  

-Είδος εργαλείου και πηγή ισχύος  
-Οδηγίες και συστάσεις κατασκευαστή  
-Ηλικία εργαλείου  
-Συχνότητα χρήσης και κύκλος εργασιών του εργαλείου
-Περιβάλλον εργασίας στο οποίο χρησιµοποιείται το εργαλείο (π.χ. ύπαρξη υγρασίας ή σκόνης), ή πιθανότητα µηχανικής βλάβης Προβλεπόµενη κακή χρήση του εργαλείου  
-Επιπτώσεις τυχόν µετασκευών ή επισκευών του εργαλείου        
-Ανάλυση αρχείων εργασιών συντήρησης.

 Για την ασφαλή εκτέλεση των εργασιών συντήρησης: 

Θέτετε πάντα τα ηλεκτρικά εργαλεία εκτός λειτουργίας πριν από τυχόν επισκευή, ρύθµιση, λίπανση, καθαρισµό ή επιδιόρθωσή τους, καθώς και πριν από το ακόνισµα και την αλλαγή εξαρτηµάτων όπως είναι οι λεπίδες. 

Τηρείτε τις οδηγίες του κατασκευαστή για τη συντήρηση, την επισκευή (π.χ. λίπανση, καθαρισµός) και την αντικατάσταση µερών και εξαρτηµάτων που περιέχονται στο εγχειρίδιο χρήστη .

 Χρησιµοποιείτε κατάλληλα εργαλεία και εξοπλισµό κατά την εκτέλεση των εργασιών συντήρησης. 

Μην πραγµατοποιείτε µετασκευές στα εργαλεία. Μη µετακινείτε, µη θέτετε εκτός λειτουργίας και µην πραγµατοποιείτε µετασκευές στους φυλακτήρες. Μην τροποποιείτε στοιχεία ασφαλείας που είναι ενσωµατωµένα σε διακόπτες.

 Εξοπλισµός ατοµικής προστασίας 

Οι πηγές κινδύνου και οι κίνδυνοι που ήδη ελλοχεύουν στα εργοτάξια, όπως οι ολισθήσεις, τα παραπατήµατα, οι πτώσεις, ο θόρυβος, τα κινούµενα οχήµατα, καθώς και οι ιδιαίτεροι κίνδυνοι που σχετίζονται µε τη συντήρηση των φορητών εργαλείων, καθιστούν συχνά απαραίτητη τη χρήση εξοπλισµού ατοµικής προστασίας. Τα κράνη ασφαλείας, παραδείγµατος χάρη, πρέπει να χρησιµοποιούνται σε χώρους όπου υπάρχει κίνδυνος τραυµατισµού της κεφαλής. Η χρήση γαντιών προστασίας είναι απαραίτητη κατά την εργασία µε αιχµηρά εργαλεία. Η χρήση, π.χ. λιπαντικών, υδραυλικών υγρών ή καθαριστικών παραγόντων (διαλύτες) ενδέχεται να προκαλέσει βλάβες στα µάτια ή στο δέρµα και, ως εκ τούτου, πρέπει να γίνεται µε προσοχή. Η προστασία των αυτιών είναι απαραίτητη όταν ο εργαζόµενος χρησιµοποιεί ή εργάζεται κοντά σε θορυβώδη µηχανήµατα ή εξοπλισµό.

Κατάρτιση και ενηµέρωση 

Οι εργαζόµενοι που εκτελούν εργασίες συντήρησης πρέπει να εκπαιδεύονται και να ενηµερώνονται σχετικά µε τις αρµοδιότητές τους, τα αποτελέσµατα της εκτίµησης κινδύνων, τα συστήµατα ασφαλείας της εργασίας και τις διαδικασίες, περιλαµβανοµένων των αναφορών τυχόν προβληµάτων. 
Οι εργασίες συντήρησης των ηλεκτρικών φορητών εργαλείων πρέπει να εκτελούνται από καταρτισµένο προσωπικό και σύµφωνα µε τις οδηγίες και τις συστάσεις των κατασκευαστών. Οι εργαζόµενοι που εκτελούν εργασίες συντήρησης πρέπει να γνωρίζουν ποια εργαλεία χρησιµοποιούνται και πού αποθηκεύονται, καθώς και να κατανοούν και να τηρούν τις προφυλάξεις ασφαλείας. 
Ορισµένες εργασίες απαιτούν ειδική κατάρτιση, όπως είναι η κατάρτιση για την εκτέλεση εργασιών συντήρησης υδραυλικών εργαλείων. Μην προβαίνετε σε µετασκευές, επιδιορθώσεις ή ρυθµίσεις υδραυλικών συστηµάτων αν δεν είστε κατάλληλα εκπαιδευµένος.

 ∆ιενέργεια τελικού ελέγχου 

Με την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης οι εργαζόµενοι πρέπει να επιβεβαιώνουν την ασφαλή και λειτουργική κατάσταση των φορητών εργαλείων.  

-Έλεγχος της λειτουργικότητας του εργαλείου  
-Αντικατάσταση όλων των φυλακτήρων και των µηχανισµών ασφαλείας  
-Σύνταξη έκθεσης επιθεώρησης και καταγραφή των εργασιών που εκτελέστηκαν, υπογραφή και παράδοση του εργαλείου στον χειριστή του ή ασφαλής αποθήκευσή του.

Κατάλογοι ελέγχου 

Οι κατάλογοι ελέγχου βοηθούν στον προσδιορισµό των κινδύνων που σχετίζονται µε τη συντήρηση φορητών εργαλείων και στη λήψη των αναγκαίων προληπτικών µέτρων. Ανάλογα µε την πηγή ισχύος, ενδέχεται να απαιτείται η χρησιµοποίηση διαφορετικών καταλόγων ελέγχου:

 Σχεδιασµός εργαλείου 

Ο σχεδιασµός µε βάση την ευκολία συντήρησης διευκολύνει τη συντήρηση των φορητών εργαλείων και µειώνει τους κινδύνους ασφαλείας. Η σχεδίαση και η τοποθέτηση όλων των εξαρτηµάτων και των συνδέσεων πρέπει να επιτρέπουν την άµεση και εύκολη πρόσβαση κατά τις εργασίες συντήρησηςxii . Οι εργασίες συντήρησης πρέπει να µειώνουν ή να ελαχιστοποιούν την ανάγκη χρήσης ειδικών εργαλείων. Ο σωστός σχεδιασµός συµβάλλει σηµαντικά στην εξάλειψη ή στον περιορισµό της πιθανότητας ανθρώπινου σφάλµατος κατά τη διάρκεια των εργασιών συντήρησης. 

Νοµοθεσία 

Οι ευρωπαϊκές οδηγίες θεσπίζουν τις ελάχιστες προδιαγραφές για την προστασία των εργαζοµένων. Η πλέον σηµαντική είναι η οδηγία του Συµβουλίου 89/391/ΕΟΚ, η οδηγία-πλαίσιο, σχετικά µε την εφαρµογή µέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζοµένων κατά την εργασία, η οποία καθορίζει τη διαδικασία εκτίµησης κινδύνου και ιεραρχεί τα προληπτικά µέτρα που πρέπει να λαµβάνουν οι εργοδότες.

Η οδηγία-πλαίσιο συµπληρώνεται από ειδικές οδηγίες, εκ των οποίων η οδηγία 92/57/ΕΟΚ καλύπτει ειδικά την περίπτωση του εργοταξίου. Συγκεκριµένα, θεσπίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που πρέπει να εφαρµόζονται στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια. Απαιτεί οι εγκαταστάσεις, οι µηχανές και ο εξοπλισµός, περιλαµβανοµένων των εργαλείων χειρός να διατηρούνται σε καλή κατάσταση λειτουργίας και περιέχει διατάξεις για την τακτική συντήρηση, τον έλεγχο πριν από την έναρξη της λειτουργίας και τον περιοδικό έλεγχο των εγκαταστάσεων και των µηχανικών διατάξεων, ώστε να αποφεύγονται οι ατέλειες που θα µπορούσαν να βλάψουν την ασφάλεια και την υγεία των εργαζοµένων. 
Η χρησιµοποίηση εξοπλισµού εργασίας καλύπτεται από την οδηγία 2001/45/ΕΚ σχετικά µε τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας και υγείας για τη χρησιµοποίηση εξοπλισµού εργασίας από τους εργαζοµένους κατά την εργασία τους. 
Η συγκεκριµένη οδηγία καθορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές για τα συστήµατα ελέγχου και προστασίας, ενώ περιέχει και διατάξεις σχετικά µε τη συντήρηση του εξοπλισµού εργασίας και τις περιοδικές επιθεωρήσεις.

 Η οδηγία 89/654/ΕΟΚ σχετικά µε τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας ορίζει ότι ο εργοδότης πρέπει να φροντίζει για την τεχνική συντήρηση των χώρων εργασίας και των εγκαταστάσεων και συστηµάτων, καθώς και για την αποκατάσταση, το συντοµότερο δυνατόν, των ελαττωµάτων που διαπιστώνονται και που ενδέχεται να βλάψουν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζοµένων. 

Η οδηγία 89/656/ΕΟΚ σχετικά µε τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας και υγείας για τη χρήση από τους εργαζόµενους εξοπλισµών ατοµικής προστασίας κατά την εργασία καθορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας και υγείας για τη χρήση, από τους εργαζοµένους κατά την εργασία, εξοπλισµού ατοµικής προστασίας. 

Πολλά φορητά εργαλεία λειτουργούν µε ηλεκτρικό ρεύµα. Η οδηγία 2006/95/ΕΚ (οδηγία «χαµηλή τάση») διαλαµβάνει σχετικά µε το σύνολο των κινδύνων για την υγεία και την ασφάλεια, απαιτεί δε όπως ο ηλεκτρικός εξοπλισµός λειτουργεί µε ασφάλεια σύµφωνα µε την προβλεπόµενη χρήση του. 

Στόχος της οδηγίας 2006/42/ΕΚ, είναι η θέσπιση των βασικών απαιτήσεων υγείας και ασφάλειας όσον αφορά τον σχεδιασµό και την κατασκευή µηχανηµάτων προκειµένου να βελτιωθεί η ασφάλεια των µηχανηµάτων που διατίθενται στην αγορά. Η οδηγία ορίζει ότι το µηχάνηµα πρέπει να σχεδιάζεται και να κατασκευάζεται έτσι ώστε να είναι κατάλληλο για την προβλεπόµενη λειτουργία του και να έχει εκ κατασκευής τη δυνατότητα να χρησιµοποιείται, να ρυθµίζεται και να συντηρείται χωρίς τα πρόσωπα να εκτίθενται σε κίνδυνο. 

Έχουν θεσπιστεί διάφορες ειδικές οδηγίες προκειµένου να περιοριστεί η έκθεση των εργαζοµένων σε επιβλαβείς φυσικούς παράγοντες στον χώρο εργασίας, όπως είναι οι κραδασµοί και ο θόρυβος. Στις οδηγίες αυτές περιλαµβάνεται διάταξη η οποία αποσκοπεί στην αποτροπή ή τη µείωση της έκθεσης σε κινδύνους, µεταξύ άλλων, µέσω κατάλληλων προγραµµάτων συντήρησης του εξοπλισµού εργασίας.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά µε τη νοµοθεσία επισκεφτείτε την ηλεκτρονική διεύθυνση https://osha.europa.eu/en/safety-and-health-legislation

Στις ασφαλείς εργασίες συντήρησης των φορητών εργαλείων στα εργοτάξια χωρεί επίσης εφαρµογή πολλών προτύπων, όπως είναι, για παράδειγµα, το πρότυπο CEN/TC 255 για την ασφάλεια των µη ηλεκτρικών εργαλείων χειρός, το πρότυπο CEN/TC 213 για τα εργαλεία χειρός που λειτουργούν µε φυσίγγια ή το πρότυπο ISO 2380-1, το οποίο παρέχει συµβουλές για τη χρήση κατσαβιδιών χειρός και µηχανικών κατσαβιδιών.  

Δουλεύοντας με τα ηλεκτρικά εργαλεία

Η δουλειά γίνεται πιο γρήγορα αλλά συχνά αυξάνονται και οι κίνδυνοι, ειδικά με κάποιους βεβιασμένους χειρισμούς. Πάνω απ`όλα πάντα η ασφάλεια.


Οδηγίες χρήσης: διαβάζετε πάντα τις οδηγίες χρήσης πριν χρησιμοποιήσετε για πρώτα φορά ένα νέο εργαλείο.


Επιτραπέζιο δράπανο: μην κρατάτε με το χέρι τα μικρά κομμάτια που τρυπάτε. Σταθεροποιήστε τα με σφικτήρες


Σέγα: στερεώνετε σωστά την πριονόλαμα. Μην αφήνετε ποτέ να περνάει το καλώδιο μπροστά από το εργαλείο.


Ελεύθερη διάτρηση: κρατάτε το εργαλείο με τα δύο χέρια και φοράτε γάντια, γυαλιά και κράνος σε εργασίες πάνω από το κεφάλι.


Δισκοπρίονο: μην αφαιρείτε το κάλυμμα προστασίας. Σπρώχνετε τα μικρά ξύλα με μία βέργα ή με τον οδηγό.


Γωνιακό τριβείο: γάντια και γυαλιά απαραίτητα για προστασία από τις σπίθες.. Συστήνεται επίσης η χρήση ωτασπίδων.



Αποσυνδέετε πάντα από το ρεύμα τα ηλεκτρικά εργαλεία πριν αρχίσετε να τα ξεσκονίζετε ή να τα καθαρίζετε.


Εδώ τα δάκτυλα κινδυνεύουν λόγω του απερίσκεπτου 
πιασίματος


Έναρξη λειτουργίας: πριν βάλετε το φις στην πρίζα βεβαιωθείτε ότι ο διακόπτης ενεργοποίησης είναι ασφαλισμένος



πηγές: κείμενο από Ευρωπαϊκός Οργανισµός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία https://osha.europa.eu/
          φωτογραφίες από mastoremata,gr